Ձյունե թագուհին

Գերդան երկար ճանապարհ է անցնում՝ իր ընկեր Կային Ձյունե թագուհու սառցե պալատից վերադարձնելու համար։

Մի քաղաքում երկու երեխա էին ապրում՝ Կայը և Գերդան։ Նրանց տների պատուհանները շատ մոտ էին իրար, իսկ պատուհանների միջև փայտե արկղերում վարդեր էին աճում։ Ամռանը երեխաները նստում էին վարդերի կողքին, ձմռանը՝ տատիկի մոտ, և լսում նրա պատմությունները։

Մի անգամ տատիկը պատմեց Ձյունե թագուհու մասին։ Նա ապրում էր հեռավոր հյուսիսում՝ սառույցից շինված պալատում։ Գերդան վախեցավ, իսկ Կայը ծիծաղեց․ եթե թագուհին գար, ինքը նրան վառարանի մոտ կնստեցներ։

Այդ ժամանակ աշխարհում մի չար կախարդական հայելի կար։ Նրա մեջ ամեն բարի ու գեղեցիկ բան ծուռ ու տգեղ էր երևում։ Հայելին փշրվեց, և մանր բեկորները քամին տարածեց աշխարհով մեկ։ Մի բեկոր ընկավ Կայի աչքի մեջ, մյուսը՝ սրտի մեջ։

Այդ օրվանից Կայը փոխվեց։ Նա ծաղրում էր տատիկին, վարդերի թերություններն էր փնտրում և վիրավորում Գերդային։ Աղջիկը չէր հասկանում՝ ինչու իր ուրախ ընկերը հանկարծ այսքան սառն է դարձել։

Ձմեռային մի օր Կայը հրապարակում սահնակ էր քշում։ Հանկարծ մեծ սպիտակ սահնակ հայտնվեց։ Կայն իր փոքրիկ սահնակը կապեց դրան, և նրանք սլացան քաղաքի դարպասներից դուրս։ Սպիտակ մուշտակով ուղևորը Ձյունե թագուհին էր։ Նա Կային իր կողքին նստեցրեց, համբուրեց նրա ճակատը, և տղան մոռացավ Գերդային ու տունը։

Գարնանը Գերդան ճանապարհ ընկավ ընկերոջը գտնելու։ Նա գետին հարցրեց Կայի մասին և նավակով հեռացավ ափից։ Հոսանքը նրան բերեց մի ծեր կնոջ այգի, որտեղ ծաղիկները երբեք չէին թոշնում։

Կինը ցանկանում էր աղջկան իր մոտ պահել։ Նա կախարդական սանրով սանրեց Գերդայի մազերը, և աղջիկը մոռացավ իր ճանապարհորդությունը։ Բայց մի օր կնոջ գլխարկի վրա վարդ տեսավ։ Հիշեց իրենց պատուհանները, հիշեց Կային, և աչքերից արցունքներ թափվեցին։ Նա դուրս վազեց այգուց։

Անտառում Գերդան հանդիպեց մի ագռավի։ Թռչունը պատմեց, որ մոտակա պալատում մի տղա է ապրում՝ գուցե հենց Կայը։ Ագռավն ու իր ընկերուհին աղջկան ներս տարան։ Բայց քնած արքայազնը Կայը չէր։

Արքայազնն ու արքայադուստրը լսեցին Գերդայի պատմությունը։ Նրանք տաք հագուստ, սնունդ և կառք տվեցին նրան։ Գերդան շնորհակալություն հայտնեց և շարունակեց ճանապարհը։

Անտառում ավազակները կանգնեցրին կառքը։ Ավազակներից մեկի աղջիկը Գերդային տարավ իր մոտ։ Նա խիստ էր խոսում, բայց երբ լսեց Կայի մասին, ուշադիր դարձավ։ Նրա մոտ պահվող աղավնիները տեսել էին, թե ինչպես է Ձյունե թագուհին տղային հյուսիս տարել։

— Ես քեզ բաց կթողնեմ, — ասաց փոքրիկ ավազակուհին։ — Իսկ իմ եղջերուն քեզ կտանի այնտեղ։ Նա հյուսիսի ճանապարհները գիտի։

Եղջերուն վազեց ձյունապատ անտառներով։ Ճանապարհին Գերդային օգնեցին երկու իմաստուն կին։ Նրանցից մեկը եղջերուին ասաց, որ աղջկան կախարդական ուժ տալու կարիք չկա․ նա արդեն ուժեղ է իր սիրով և համառությամբ։

Վերջապես Գերդան հասավ սառցե պալատին։ Նրա դահլիճները դատարկ էին, իսկ պատուհաններում քամին էր սուլում։ Կայը նստած էր սառած լճի վրա և սառույցի կտորներից փորձում էր կազմել «հավերժություն» բառը։ Ձյունե թագուհին խոստացել էր նրան ազատություն, եթե կարողանար դա անել։

— Կա՛յ, ես քեզ գտա, — բացականչեց Գերդան և գրկեց նրան։

Տղան չէր ճանաչում աղջկան։ Գերդան լաց եղավ, և նրա տաք արցունքները հասան Կայի սրտին։ Այնտեղ եղած բեկորը հալվեց։ Հետո Կայն էլ արտասվեց, և աչքի բեկորը դուրս եկավ։

— Գե՛րդա։ Որտե՞ղ էիր այսքան ժամանակ, — հարցրեց նա։ Հիմա պալատը նրան սարսափելի ցուրտ ու դատարկ էր թվում։

Երեխաներն այնքան ուրախացան, որ սառույցի կտորներն ասես իրենք իրենց շարժվեցին ու կազմեցին անհրաժեշտ բառը։ Կայն ազատ էր։ Նրանք ձեռք ձեռքի տված դուրս եկան պալատից։

Եղջերուն օգնեց նրանց վերադառնալ։ Տանը տատիկը սպասում էր, իսկ պատուհանների միջև նորից վարդեր էին ծաղկում։ Կայը և Գերդան մեծացել էին, բայց կողք կողքի նստելով՝ իրենց նույն ուրախ երեխաների պես զգացին։ Դրսում ամառ էր, և նրանց սրտերում էլ այլևս սառույց չկար։

Բոլոր հեքիաթները