Տգեղ ճուտիկը
Հանս Քրիստիան Անդերսենի հեքիաթը՝ համբերության, ինքնաճանաչման և ներքին գեղեցկության բացահայտման մասին։
Լինում է, չի լինում, մի հրաշալի ու տաք ամառ է լինում։ Բնությունն իր ողջ շքեղությամբ ծաղկում էր․ արտերը դեղնել էին, մարգագետինները՝ կանաչել, իսկ արագիլներն իրենց երկար ոտքերով հպարտ քայլում էին խոտերի միջով։ Անտառի խորքում՝ լճակի ափին գտնվող հին ամրոցի պատերի տակ, խիտ տերևների մեջ իր բույնն էր դրել մի մայր բադ։ Նա արդեն երկար ժամանակ նստած էր ձվերի վրա և սպասում էր իր ձագուկների ծննդին։
Ի վերջո, ձվերը մեկ-մեկ սկսում են ճաքել։ «Տո՛ւկ-տո՛ւկ», – լսվում է ներսից, և փոքրիկ, դեղին ձագուկները դուրս են հանում իրենց գլուխները։ «Չի՛պ-չի՛պ», – ուրախ ծլվլում են նրանք՝ զարմանքով նայելով իրենց շուրջը բացվող մեծ ու կանաչ աշխարհին։
Բայց ամենամեծ ձուն դեռ մնում է չճաքած։ Մայր բադը նորից նստում է դրա վրա։ Որոշ ժամանակ անց այդ ձուն նույնպես ճաքում է, և այնտեղից դուրս է գալիս մի շատ մեծ, մոխրագույն ու տարօրինակ ճուտիկ։ Նա բոլորովին նման չէր մյուսներին․ նրա ոտքերը երկար էին, իսկ մարմինը՝ անճոռնի։
– Ի՜նչ տարօրինակ ձագ է, – ասում են բակի մյուս կենդանիները։ – Նա չափազանց տգեղ է և բոլորովին նման չէ իսկական բադիկի։
Հաջորդ օրը մայր բադն իր ողջ ընտանիքին տանում է լճակ՝ լողալ սովորեցնելու։ Զարմանալիորեն, մեծ մոխրագույն ճուտիկը լողում է բոլորից լավ ու թեթև։ «Նա իմ սեփական ձագն է, – մտածում է մայրը, – նա պարզապես մի փոքր ուրիշ է»։
Բայց երբ նրանք գնում են թռչնաբակ, բակի բոլոր բնակիչները՝ հավերը, սագերն ու հնդկահավերը, սկսում են ծաղրել ու հրմշտել խեղճ ճուտիկին։ Նրան անվանում են «տգեղ ճուտիկ»։ Նույնիսկ նրա եղբայրներն ու քույրերն են ասում․ «Երանի՜ կատուն քեզ տաներ»։
Խեղճ ճուտիկը չի դիմանում այս տառապանքներին ու մենությանը։ Մի գիշեր նա փախչում է բակից, անցնում ցանկապատի վրայով և հայտնվում մեծ դաշտերում։ Նա երկար թափառում է, հանդիպում վայրի սագերի, ապրում ճահիճների մոտ, անցնում տարբեր փորձությունների միջով։ Ցուրտ աշունն ու ցրտաշունչ ձմեռը շատ ծանր են անցնում նրա համար։ Մի անգամ նա նույնիսկ սառչում է սառույցի մեջ, բայց մի բարի գյուղացի փրկում է նրան։
Վերջապես գարունը գալիս է։ Արևը սկսում է տաքացնել երկիրը, թռչունները երգում են, և բնությունը նորից արթնանում է։ Տգեղ ճուտիկը զգում է, որ իր թևերն ուժեղացել են։ Նա թափահարում է դրանք և օդ բարձրանալով՝ թռչում։
Նա իջնում է մի գեղեցիկ այգու լճակի վրա, որտեղ լողում էին երեք չքնաղ, ձյունաճերմակ թռչուններ։ Դրանք հպարտ ու նրբագեղ կարապներ էին։ Ճուտիկը մտածում է․ «Ես կմոտենամ այս արքայական թռչուններին, նույնիսկ եթե նրանք ինձ սպանեն իմ տգեղության համար»։
Նա իջնում է ջրի վրա և խոնարհում գլուխը։ Բայց ջրի հայելու մեջ նա տեսնում է ոչ թե տգեղ, մոխրագույն ու անճոռնի թռչուն, այլ մի չքնաղ, ձյունաճերմակ ու նրբագեղ կարապ։ Նա այլևս տգեղ ճուտիկ չէր, այլ դարձել էր աշխարհի ամենագեղեցիկ կարապը։
Մյուս կարապները մոտենում են նրան, փայփայում իրենց կտուցներով, իսկ այգի եկած երեխաները բացականչում են․ «Տեսե՛ք, նոր կարապն ամենագեղեցիկն է բոլորից»։
Այս հեքիաթը մեզ սովորեցնում է, որ կարևոր չէ, թե որտեղ ես ծնվել կամ ինչպիսին ես եղել սկզբում։ Երբեմն դժվարություններն ու փորձությունները մեզ օգնում են աճել ու բացահայտել մեր ներքին՝ դեռևս չբացահայտված գեղեցկությունը։ Պետք է համբերություն ու հավատ ունենալ և երբեք չկոտրվել ուրիշների ծաղրանքից, քանի որ ժամանակը միշտ բացահայտում է իսկական արժեքը։