Կոշկավոր կատուն

Շառլ Պերոյի հանրահայտ հեքիաթը հնարամիտ, հավատարիմ և ճարպիկ կատվի մասին, որն իր խելքի շնորհիվ աղքատ տիրոջը դարձնում է հարուստ մարկիզ։

Լինում է, չի լինում, մի ծեր ջրաղացպան է լինում։ Նա մահանալիս իր երեք որդիներին թողնում է իր ողջ ունեցվածքը։ Ավագ որդուն հասնում է ջրաղացը, միջնեկին՝ էշը, իսկ կրտսերին՝ միայն մի կատու։ Կրտսեր որդին շատ է տխրում՝ մտածելով, որ կմեռնի սովից, և ասում է․ «Եղբայրներս կմիավորեն իրենց բաժինները և կապրեն առատության մեջ, իսկ ինձ կատվիս ուտելուց հետո միայն սովից մեռնել է մնում»։

Բայց կատուն, որը շատ խելացի է, լսում է նրա խոսքերը, վստահ մոտենում է ու ասում․ «Մի՛ տխրիր, իմ բարի՛ տեր, միայն ինձ տուր մի պարկ և մի զույգ կաշվե կոշիկ, որպեսզի կարողանամ քայլել փշերի միջով, և դու կտեսնես, որ քո բաժինն ամենևին էլ վատը չէ»։

Տղան, այլ ելք չունենալով, կատվին տալիս է իր վերջին խնայողություններով գնված կաշվե կոշիկներն ու պարկը։ Կատուն հագնում է կոշիկները, դառնում շատ ինքնավստահ ու ճարպիկ։ Նա անտառում թակարդով նապաստակ է որսում, դնում պարկի մեջ և տանում թագավորական պալատ։ Նա թագավորին ներկայանում է որպես հորինված մարկիզ դե Կարաբասի ծառա և նրան նվիրում որսը։ Թագավորը մեծ հաճույքով ընդունում է նվերը և շնորհակալություն հայտնում։

Այսպես կատուն պարբերաբար թագավորին տարբեր նվերներ է տանում՝ բարձրացնելով իր տիրոջ հեղինակությունը։

Մի օր, իմանալով, որ թագավորն իր դստեր հետ զբոսնելու է գետափով, կատուն իր տիրոջը ստիպում է մտնել ջուրը, իսկ ինքը թաքցնում է տղայի հնամաշ շորերն ու սկսում բարձր գոռալ․ «Օգնեցե՛ք, մարկիզ դե Կարաբասը խեղդվում է, իսկ չար գողերը գողացել են նրա շքեղ հագուստը»։ Թագավորը ճանաչում է կատվին, հրամայում փրկել երիտասարդին, նրան հագցնում թագավորական շքեղ հագուստ և հրավիրում իր կառքը նստելու։

Ճանապարհին կատուն վազում է կառքից առաջ և դաշտերում աշխատող գյուղացիներին ստիպում ասել, թե այդ բոլոր հողերն ու արտերը պատկանում են մարկիզ դե Կարաբասին, այլապես նրանց կպատժի թագավորը։ Թագավորը հիանում է մարկիզի հարստությամբ ու հողերով։

Վերջում կատուն հասնում է մի հսկա ու հարուստ մարդակերի ամրոց և իր խելքի շնորհիվ մարդակերին համոզում է ցույց տալ իր կախարդական ուժը․
– Ես լսել եմ, – ասում է կատուն, – որ դու կարող ես վերածվել առյուծի, բայց չեմ հավատում, որ կարող ես դառնալ մի փոքրիկ մուկ։ Այդքան հսկա մարմնով դա պարզապես անհնար է։
Մարդակերը, հպարտանալով իր ուժով, իսկույն վերածվում է փոքրիկ մկան։ Կատուն վրան է թռչում, իսկույն ուտում նրան և շքեղ ամրոցը հայտարարում իր տիրոջ սեփականություն։

Թագավորը, տեսնելով շքեղ ամրոցը, հիանում է մարկիզի հարստությամբ ու խելքով և իր դստերը կնության է տալիս նրան։ Կատուն դառնում է մեծ իշխանավոր և այլևս ման է գալիս միայն իր հաճույքի համար։ Այս հեքիաթը ցույց է տալիս, որ հաճախ հնարամտությունը, խելքն ու ճարպկությունն ավելի կարևոր են կյանքում հաջողության հասնելու համար, քան պատրաստի հարստությունը։

Բոլոր հեքիաթները