Մոխրոտիկը
Հեքիաթ բարի, համբերատար և գեղեցիկ աղջկա մասին, որը, չնայած խորթ մոր ու քույրերի դաժանությանը, պահպանում է իր բարությունն ու արժանապատվությունը և գտնում երջանկությունը։
Ժամանակով մի հարուստ ու հարգված մարդ է լինում, որն ապրում է իր սիրելի դստեր հետ։ Սակայն նրանց երջանկությունը երկար չի տևում․ նրա կինը մահանում է, և նա ստիպված է լինում երկրորդ անգամ ամուսնանալ մի կնոջ հետ, որն ունի երկու դուստր։ Խորթ մայրը չափազանց չար, նախանձ և ամբարտավան է լինում։ Հենց որ հարսանիքն ավարտվում է, խորթ մայրը ցույց է տալիս իր իսկական դեմքը։ Նա ստիպում է խեղճ աղջկան կատարել տան ամենածանր ու կեղտոտ աշխատանքները․ աղջիկը պետք է լվանա ամանները, մաքրի սենյակները, վառի վառարանը։ Նա քնում է ձեղնահարկում՝ ծղոտե ներքնակի վրա, մինչդեռ նրա խորթ քույրերն ապրում են շքեղ կահավորված սենյակներում։
Երբ աղջիկն ավարտում է իր աշխատանքը, հոգնած նստում է վառարանի անկյունում՝ մոխրի մոտ, որպեսզի մի փոքր տաքանա։ Դրա համար էլ խորթ քույրերը նրան «Մոխրոտիկ» են կոչում։ Բայց, չնայած իր հնամաշ հագուստին և մրոտ դեմքին, Մոխրոտիկը հարյուր անգամ ավելի գեղեցիկ ու նրբագեղ է, քան իր խորթ քույրերը՝ իրենց շքեղ զգեստներով։
Մի օր թագավորի որդին մեծ պարահանդես է կազմակերպում և հրավիրում երկրի բոլոր ազնվական աղջիկներին։ Խորթ քույրերն ու նրանց մայրը մեծ ոգևորությամբ սկսում են նախապատրաստվել՝ ընտրելով ամենագեղեցիկ մետաքսե ու թավշյա զգեստները։ Մոխրոտիկը համբերատար օգնում է նրանց հարդարել մազերը, արդուկել օսլայած օձիքները, թեև գիտի, որ ինքը չի կարող գնալ։ Երբ նրանք մեկնում են պալատ, Մոխրոտիկը նստում է վառարանի մոտ ու սկսում դառնորեն լաց լինել։
Հանկարծ Մոխրոտիկի առջև հայտնվում է նրա բարի կնքամայրը՝ կախարդական փայտիկով մի փերի։ Տեսնելով աղջկա վիշտը՝ փերին ասում է․ «Մի՛ լացիր, իմ սիրելի՛ բալիկ, դու անպայման կգնաս պարահանդես»։ Նա Մոխրոտիկին խնդրում է պարտեզից բերել ամենամեծ դդումը և իր կախարդական փայտիկի մի հպումով դդումը վերածում է ոսկեզօծ շքեղ կառքի։ Այնուհետև նա թակարդից վերցնում է վեց մուկ և դարձնում վեց հիասքանչ սպիտակ ձի, իսկ առնետին դարձնում է հաստլիկ կառապան։
Վերջում փերին իր փայտիկով դիպչում է Մոխրոտիկի հնամաշ զգեստին, և այն ակնթարթորեն վերածվում է արծաթաթել ու ոսկեթել նուրբ, լուսեղեն հագուստի՝ զարդարված թանկարժեք քարերով։ Փերին նրան նվիրում է նաև մի զույգ չքնաղ ապակե կոշիկ՝ ամենագեղեցիկն աշխարհում։ «Բայց հիշի՛ր,– զգուշացնում է փերին,– կախարդանքը կվերանա կեսգիշերին։ Եթե դու մեկ վայրկյան իսկ ուշանաս, քո կառքը նորից դդում կդառնա, ձիերը՝ մկներ, իսկ շքեղ զգեստդ՝ հնամաշ փալաս»։
Մոխրոտիկը խոստանում է անպայման ժամանակին վերադառնալ և ցնծությամբ մեկնում է պալատ։ Երբ նա ներս է մտնում պարասրահ, բոլորը լռում են՝ հիացած նրա աննկարագրելի գեղեցկությամբ ու նրբագեղությամբ։ Արքայազնն իսկույն մոտենում է նրան և պարի հրավիրում։ Նա ամբողջ երեկո միայն Մոխրոտիկի հետ է պարում և հիացած հայացքը չի կտրում նրանից։ Մոխրոտիկն այնքան երջանիկ է, որ բոլորովին մոռանում է ժամանակի մասին։ Հանկարծ ժամացույցը սկսում է զարկել՝ ազդարարելով կեսգիշերը։
Աղջիկը սթափվում է, թեթև եղնիկի պես թռչում տեղից և վազում դեպի ելքը։ Արքայազնը շտապում է նրա հետևից, բայց չի հասնում։ Վազելիս Մոխրոտիկն աստիճանների վրա կորցնում է իր ապակե կոշիկներից մեկը։ Հենց որ նա դուրս է գալիս պալատի դարպասներից, հնչում է ժամացույցի վերջին զարկը, և նա նորից հայտնվում է իր հնամաշ շորերով՝ ձեռքին միայն մյուս ապակե կոշիկը։
Արքայազնն աստիճաններից վերցնում է փոքրիկ կոշիկը և երդվում, որ կամուսնանա միայն այն աղջկա հետ, որի ոտքին կհամապատասխանի այս ապակե հրաշքը։ Թագավորական պատվիրակները շրջում են ողջ երկրով, կոշիկը փորձում բոլոր դքսուհիների, կոմսուհիների և պալատական օրիորդների ոտքերին, բայց այն չափազանց փոքր ու նուրբ է բոլորի համար։
Ի վերջո, նրանք հասնում են Մոխրոտիկի տուն։ Խորթ քույրերն ամեն կերպ փորձում են իրենց ոտքերը տեղավորել կոշիկի մեջ, բայց ապարդյուն։ Այդ ժամանակ Մոխրոտիկը համեստորեն հարցնում է․ «Կարո՞ղ եմ ես էլ փորձել»։ Խորթ քույրերը սկսում են ծիծաղել ու հեգնել նրան, բայց պատվիրակը, տեսնելով աղջկա նուրբ դիմագծերն ու նրբագեղությունը, ասում է, որ իրենք հրաման ունեն կոշիկը փորձելու երկրի բոլոր աղջիկների ոտքերին։
Մոխրոտիկը նստում է աթոռին, մեկնում իր փոքրիկ ոտքը, և կոշիկը հեշտությամբ նստում է նրա ոտքին՝ կարծես հենց նրա համար ձուլված լինի։ Այդ պահին նա գրպանից հանում է նաև մյուս կոշիկը։ Խորթ քույրերն ու չար մայրը քարանում են զարմանքից ու նախանձից, իսկ հայտնված բարի փերին Մոխրոտիկի հագուստը նորից վերածում է արքայական զգեստի։
Մոխրոտիկը ներում է իր խորթ քույրերին նրանց պատճառած բոլոր տառապանքների համար և նրանց նույնպես տանում պալատ։ Նա ամուսնանում է արքայազնի հետ, և նրանք ապրում են երկար ու երջանիկ։ Այս պատմությունը սովորեցնում է մեզ, որ նույնիսկ ամենադժվար պահերին պետք է պահպանել բարությունն ու արժանապատվությունը, քանի որ մաքուր սիրտը միշտ գտնում է իր արժանի երջանկությունը։