Բրեմենի երաժիշտները
Գրիմ եղբայրների զվարճալի հեքիաթը՝ ընկերության, համախմբվածության և հնարամտության հզոր ուժի մասին։
Լինում է, չի լինում, մի աշխատասեր ու բարի ավանակ է լինում։ Նա երկար տարիներ հավատարմորեն ծառայում է իր տիրոջը՝ ծանր պարկեր տանելով ջրաղաց։ Սակայն ժամանակի ընթացքում ավանակը ծերանում է, ուժերը լքում են նրան, և նա այլևս չի կարողանում նախկինի պես աշխատել։ Տերը որոշում է ազատվել նրանից։ Ավանակը, զգալով վտանգը, որոշում է փախչել և ճանապարհ ընկնել դեպի Բրեմեն քաղաք, որտեղ հույս ունի դառնալ քաղաքային հայտնի երաժիշտ։
Ճանապարհին նա տեսնում է ճամփեզրին պառկած մի որսորդական շան, որը հևում է հոգնածությունից։
– Ինչո՞ւ ես այդպես հևում, բարեկա՛մ, – հարցնում է ավանակը։
– Ա՜խ, – պատասխանում է շունը, – ես ծերացել եմ, որսի գնալ չեմ կարողանում, և տերս որոշեց ինձ սպանել։ Ես փախա, բայց չգիտեմ, թե ինչպես եմ հաց վաստակելու։
– Արի՛ ինձ հետ գնանք Բրեմեն, – ասում է ավանակը, – ես տավիղ կնվագեմ, իսկ դու կխփես թմբուկին, և մենք հրաշալի երաժիշտներ կդառնանք։
Շունը սիրով համաձայնում է, և նրանք միասին շարունակում են ճանապարհը։ Շուտով նրանք հանդիպում են ճամփեզրին նստած մի շատ տխուր կատվի, որի դեմքը թաց է արցունքներից։
– Ի՞նչ է պատահել քեզ, բեղավոր բարեկա՛մ, – հարցնում է ավանակը։
– Ինչպե՞ս չտխրեմ, – պատասխանում է կատուն, – ատամներս մաշվել են, և ես նախընտրում եմ վառարանի մոտ պառկել ու մռլտալ, քան մկներ որսալ։ Տիրուհիս որոշեց ինձ խեղդել գետում։ Ես հազիվ փախա, բայց հիմա որտե՞ղ ապաստան գտնեմ։
– Արի՛ մեզ հետ Բրեմեն գնանք, – ասում է ավանակը, – քո գիշերային երգը հիասքանչ է, կդառնաս մեր խմբի երգիչը։
Կատուն ուրախությամբ միանում է նրանց։ Անցնելով մի ֆերմայի մոտով՝ նրանք լսում են ցանկապատին նստած մի աքաղաղի, որն ամբողջ կոկորդով մեկ կանչում է։
– Ինչո՞ւ ես այդպես բարձր գոռում, կարմիր կատարով բարեկա՛մ, – հարցնում է ավանակը։
– Ա՜խ, – ասում է աքաղաղը, – վաղը կիրակի է, և տիրուհիս հրամայել է խոհարարին ինձնից ապուր պատրաստել հյուրերի համար։ Ես երգում եմ իմ վերջին երգը։
– Քեզնից լավ երաժիշտ չկա, – ասում է ավանակը, – արի՛ փախչենք Բրեմեն։ Ինչ էլ որ լինի, մահից լավ կլինի։
Այսպես չորս ընկերները միասին ճանապարհ են ընկնում։ Բրեմենը հեռու է, և երբ գիշերը վրա է հասնում, նրանք որոշում են անտառում գիշերել։ Ավանակն ու շունը պառկում են մեծ ծառի տակ, կատուն բարձրանում է ճյուղերին, իսկ աքաղաղը թռչում է ծառի ամենագագաթը։ Այնտեղից աքաղաղը հեռվում մի լույս է տեսնում և ընկերներին ասում, որ մոտակայքում տուն կա։
Նրանք որոշում են գնալ դեպի լույսը և շուտով հասնում են մի հարմարավետ տնակի։ Ավանակը, լինելով ամենաբարձրահասակը, մոտենում է պատուհանին և ներս նայում։
– Ի՞նչ ես տեսնում այնտեղ, – հարցնում է շունը։
– Տեսնում եմ մի սեղան՝ լի համեղ ուտելիքներով ու խմիչքներով, իսկ շուրջը նստած են ավազակներն ու վայելում են իրենց ավարը, – պատասխանում է ավանակը։
Կենդանիները որոշում են մի հնար գտնել ավազակներին վտարելու համար։ Ավանակն իր առջևի ոտքերը դնում է պատուհանի գոգին, շունը բարձրանում է ավանակի մեջքին, կատուն մագլցում է շան վրա, իսկ աքաղաղը թռչում է կատվի գլխին։ Եվ հանկարծ, մի հրամանով, նրանք միաժամանակ սկսում են իրենց համերգը․ ավանակը զռում է, շունը՝ հաչում, կատուն՝ մլավում, իսկ աքաղաղը՝ կանչում։ Այնուհետև նրանք, պատուհանի ապակիները կոտրելով, ներս են խուժում սենյակ։
Ավազակները, լսելով այս սարսափելի ու անսովոր աղմուկը, կարծում են, թե իրենց վրա հարձակվել է անտառի հրեշը, և սարսափահար փախչում են անտառի խորքը։ Չորս ընկերները նստում են սեղանի շուրջ և մեծ ախորժակով ուտում այն ամենը, ինչ մնացել էր։ Կշտանալով՝ նրանք հանգցնում են լույսը և քնում իրենց հարմար տեղերում։
Ավելի ուշ ավազակների պետը որոշում է իր մարդկանցից մեկին ուղարկել՝ տունը ստուգելու։ Ավազակը ներս է մտնում խավար սենյակ և, կարծելով, թե կատվի փայլող աչքերը վառվող ածուխներ են, փորձում է լուցկի վառել։ Կատուն կատաղած թռչում է նրա դեմքին և ճանկռում այն։ Վախեցած ավազակը վազում է դեպի դուռը, որտեղ շունը կծում է նրա ոտքը, իսկ բակում ավանակը նրան ուժգին քացի է տալիս։ Աքաղաղն էլ ծառի գագաթից գոչում է․ «Կու-կա-րե-կո՜ւ»։
Ավազակը հազիվ փախչում է իր ընկերների մոտ ու ահաբեկված պատմում․ «Այդ տանը բնակվում է մի չար վհուկ, որը ճանկռեց դեմքս։ Դռան մոտ մի մարդ էր կանգնած, որը դանակով հարվածեց ոտքիս։ Բակում մի սև հրեշ կար, որն ինձ հարվածեց ծանր գավազանով, իսկ տանիքին դատավորն էր նստած ու գոչում էր՝ «Բռնեցե՛ք գողին»»։
Այդ օրվանից ավազակներն այլևս երբեք չեն վերադառնում այդ տուն, իսկ չորս բարեկամները մնում են ապրելու այնտեղ։ Նրանք գուցե Բրեմեն չհասան, բայց գտան ավելի կարևոր մի բան՝ հավատարիմ ընկերություն և մի տաք տուն, որտեղ միասին ապրեցին երկար ու երջանիկ։ Այս հեքիաթը մեզ սովորեցնում է, որ ընկերությունն ու միասնությունը կարող են հաղթահարել ցանկացած վտանգ, և որ երբեք պետք չէ հուսահատվել, նույնիսկ երբ թվում է, թե ամեն ինչ կորած է։